9
ליװפיראריםזגז 1 ל ( ז 5 צזו 1 \ \ ז . 25 ( ■ 424 . )
זיים 403
די מדיפיה װעגז ״לעמםיהאז םוז ײדישז םעאטעד״
זזאסיער־ואלז גטזאזזלמ א \ \ ר ( ג \ ־א ? װױ־װ ב \ \ \ ל \ ז \ ז י ל ב ט ר ב \ ז י וי ג , בײ רסר זאעזסיװמװר גזיפיארבעמ װו \ יעןב װעגזמעל .
א \ < יגזגטגטב \ אגגסיטר רטר זזטזגזזזז װ \ \ רטר ײריסזער א ? מי { זר \ ־י \ 1 יט אי \ אגזעריןע . — ערסיסיטר באגר . • — גיג־יאר ? .
ארוים װי ? זפנרזארצמזע כראניק , בעת די טויטע וחנרן באלעבט סים
פאהטן , אנעסראטן א \ ן ציטאטן םון קר־טיקעד , װאס װערן באנוצט
אין טעהםט״ .
\ ז . טזזרטגרײג אי \ ״בארזזטרוזװ״ וליז־י . { זר ? . ) . ■
״איר בכעטערט דאט בוך פור םיט דעדשסו״נוככ . עפ איז א בון
װענן איע ײדישע אהט־אדן איויף דעד נאנצעד װעכט פון אכע
דורות״ .
יט ? ב רסי \ \ אי \ ״רזאר זזיזגז״ ( ■ ירזטוריגזג
״דעו־ ״רעסםיהאן״ איז א רעזורטאט פון 15 יאד יטװערע אר־
בעט , ; עדולדיהע מי , ט־־יברען ז־ך אין ביכער , פאדיטטויבטע דטוד־
נארן און טענרעכע צ״מוננען . דאם בוך איז פדעכטיק נעדדוקט״ .
ד״ר ל . זטזיסױיבעי אי \ ״ר״ ברטװט״ ( בזטזאװ־אײרטװ . ) . ■
״אן א < צד אין סואן זין פון װאדט , אײנע פון די ; דעסטע ביי־
טדאגן צו אונזער קורטור־אדבעט , א װעדק , מיט װערכן מ׳קאן ׳םטאר־
צ־רן אםימ מבי ד • אוםות־העורם און דעדםאד קוסט א באמתדיקן
יייער־כח ד • אוסדעדסידרעכע זרסן זירבעדצװײנ און יעקכ מעםמער״ .
יטזראל ראביזאוזיסיטז אי \ ״עטגטרטר ארלטר״ ( יזזאגסיריזאל . ) . ■
״זירבעדצװיעס אזיסטו איז אפיע־ נאך םון א נדעםעדער בא־
דייטוכג פאד אוסזעד ריסעדאטוד , װי פאד אתזיער טעאטער . זוען
מיד זאגן ״ריטעדאטוד״ , מיעען מיר עם א־ן ברײטםטן זין סון
װארט . סיט זירבעדצװײגט ״יעסםיקאן״ איז אוינזער ר־טעדאסוד
באדייפערט נעװאדן מיט א װיכטיקן האנטבוך״ .
ב . בןיסיװמיז ) אי \ ״רטר װטעטר״ וגױ־ױןר ? ) :
״מ׳קוקט ארייז אין דעם עדיטטן באנד סון ״רעקם־מזן״ און
מ׳פירט דאנקבא,״קײט צו דעם מחבר םאד זײן צויטטערן אזוי םיר
א־נפאדמאציע װעגן אקסיארן , װאם האבן אניאר נערעבט , װאם
זענען םארנעסן און װאס מען האט פין זײ ק״נמאר ני׳טט נעהערט״ .
יט ? ב סירפזטגבװזז אי \ ״רי ײרזעיט װטלסי״ ועליװלאזר . ) . ■
״עס איז די גארדענע בדיק צײ־׳שן עירם און טעאטער , דעד
״רעקםיקאן״ םזז־דינט רעריבער די נדעטטע אויםסערקזאסקײט םון
ארעסען , װאם ריבן ״די׳ם טעאטעד . עם איז א קאראםאר װערק און
דאדד זיך געםיינען אין יעדן ״דישן הויז״ .
יט ? ב באטאטזאגטעי אי \ ״רי טרטטט״ \ ב \ ט \ { זפ־אײרטם ■ . ) . ■
״אױםעדרעך האבן מיד א יטײנעם ארבאם , טאקע , םעג מען
זאנן , א סדעכטיקן ארבאם . מיד האבן צו טון מיט א סארידעד ענ־
ציסיראפעדישע־ ארבעט . די שפדאך איז א רײנע , א נעשריפעגע .
פאראן אין ״רעקםיקאן״ מאם און טאקט . זירבעדצװײנס ( איון מעס־
טערס ) אדבעט װענן נארדםאדענען איז די קאנצענטר־דטסמע און
םורםטע ארבעמ װענן םאטעד םון ײרישן טעאטעד . אויך די ארבעט
װעינן יעקכ נארדין איז א זייער קאגצעינטר־רטע און האט א ׳םםע
םון מאטעד־ארן . ידי ארבעט װעגן ״קעינײ סון דער ײדישער בינע״ ,
יעקב אדרעד , רײענט זיך װ • א ׳עפאנענדיקע גאװערע און אפערירט
דערבײ נאר מיט * * קטן״ .
1 ײגז \ גזיױיל אי \ ״היױם״ ןװארפזט . ) :
״ז . זילבעדצװײנ האט געהאט פאר זיך א קאראסאירע ארבעט
אויםצוזיוכן סאטעדיארן פון די אירע ײדישע אקטיארן , וזערכע האבן
װעןױפ׳איז און װו־ס׳איז נעשפירט . אויך דער אדבעט האמ עד גע־
שענקט א 13 ־ 12 יאר . ער א־ז ארומנעםארן םון ראגד צו ראנד , םון
שטאט צו שטאט , און סיט גרויםער מי אויסגעקריבן אט די אײנצרנע
צינר פאר דעם בנין . די ארבעט איז א נרו־סע , א װ־כטיקע . די םדי״נט
םון ײד־שן טעאטער װערן אים דאנקבאר זײן םאר דעם װערק , װאס
ער האט צונעסראנן״ .
אברהנז יטרי אי \ ״ ? רױז נזבר״ ( ירזסידיגז . ) . •
״דער דאז־קער רעקםיקאן איז דער ערשטער אין זײן ארט אגן
אנטהאלט א מאםע מאטעדיארן , װאם זענען נאך ביז איצט אין ערגעץ
נ־שט פארצײכנט נעװארן . די רעדאקטאדן און ארזיסנעבער זענען
װערט נערויבט צ,ו װערן פאר זײער גר׳ויםער ארבעט א \ ן סרעב־
ט־קער אויםנאבע״ .
זלוז \ רײזע \ אי \ ״ײװא־בלעניטר״ ( גױלגט . ) . •
״אין דעם טעאטע, — רעקםיקאן יטפיגרט זיך אס די אלװעלפלעכע
אױט־עסדײטוננ פון דעם ״דישן טעאטער . ם׳איז צגנויםנעזאםרט
א נעװארטיקיגד מאטע־־אר צז דעד נעיעיכטע פון דעד ײד״טער
בינע״ .
ר״ר א . גז \ ? ר \ גי אי \ ״װ $ זרג \ ־ \ עי \ רגאל״ וגייג־יאר ? . ) . •
״ז . זירבעדצװײנ איז א װונדעדרעכער זאסרעד , א טיכטיקעד
ארנאניזאטאר . פאדאן צגױי גדויסע אדבעטן אין דעם ״רעקםיקאן״ :
אײן אחבעט װענן נארדאפדען און ד־ צווײטע װעגן יעקב נאררין .
ד • ב״דע אדבעטן זענען אנגעפ־קעײעט מיט דאטן , טיט פדאנראמען
פון אויםירונגען און רעדהויפט סיט מײנוגגען םגן פארשײרענע
קדיטיקער און היםטאדיקער סון ײדישן טעאטעד װענן די צוױי זייקן
פון ײדייטן מעאט־גד . עס א־ז באמת א גדו־םע ארבעט רער םארנעס
א־ז אויף דרײ נרויסע בענרע־ . עם איז א פדאבט־באגד םיט א םך ,
זײער א סך בירדעד״ .
װ . אטמראװיסזסי אי \ ״ 5 { ירװערװװ״ וגױ־יאר ? ) :
״רער ״רעקםיקאן״ א־ז זײעד א ײיכטיק און זײער אן אינפאר־
מאטױוביךאין ױער ײדישערטעאטער־ריטעדאטוד . עםקוסט זירבער־
צװ״נן רעם נדעסטן ראנק און דעם פײנםטן קאמפרימענט פאר זײן
ארבעט״ •
װיליאװ ? רלי \ אי \ ״װאג״ ולױ־רןזר ? . ) :
״א םאםע זײער אינטערעסאנטעד רעזע־שטאף . םון די רעבינם־
באשדײבוגגען באקענט מען זיך םיט םיר סענסשן , פון זועלכע מען
האט ז״עד ווײנ״ק נעהערט , אבער ײאם האבן,היפש בײנעסדאנן צום
טעאטעד ארם קורסור־אינםטיטוציע . דער געײײנרעכער ר״ענער םון
א בסך , װאם האט ריב צו רײענען אוו־ך װענן טעאטעד־רעבן , װעט
דא געפינען אן אוצר . פאד אים װערט או־םנעדעקט דער ׳שרײער פון
א םך באר־ססקײטן . פאר פאך־רײמ א־ז אזא בוך םון ד־עם גרעםטן
װעדט״ ,
ל . װלאך אי \ די ״ײריטע װצגלװ״ וװילארגולװיגו . ) . ■
״עם איז די נעש־כטע םון ײדישן מעאטער א־ן קנאפע אכט
־ונדערט װערסיעגפ עזם איז א פאדביקער ראמאן אין אן א ׳עיעוד
קאפיטרעך . אין עטיעבע װערטער , אםסמאר קוים אין א זאױ , איז
עם געארננ - עין ז־רבערצװ״נן צו פאדװאגדרען טו־טן ארכיװ־מאמעריאר
אין צאפרדיקן רעזע־שמאף״ .
װאר ? ױרי אי \ גטװרגאל ״טי ? אג $ ) ״ :
״א העדרעכעד םאנומענט םאר די הײנטיקע רעכעדיקע בויער
און א נארז־ענע מצסה םאר די סארטירער אנן פיאנערן , פאר די
באשאםער פון ״רישן טעאטע־״ .
ג . װראג ? אי \ ״װארױבר הײגװ״ • •
״דאם בחך איז ארויסנעגעבן םיט זארנ . א סוזיה םאד די אויגן .
דעד , ־עדאקטאר און זײנע נעטרײעי םיטארבעטעד קאנעין שטארץ
זײן אויםן ערשטן באנד . דער ערשטער ״אקט״ איז שוין א דער־
פאר ■ ״ א היםטארישער פארדינםט . דודך דעם װערק זועט זיך זיר־
בערצװײג ארײן פארשרײבן אין דער נעשיכטע םון ײד־שן טעאטער״ .
א . אלװי אי \ ״װרײגג ארגיזגװזגר־טיװיװוג״ וגױ־יאר ? ) . •
״איר באקענט זיך אויך דורך די ביאנראפיעס מיט די בא־
צױננען פון ״דישן עירם אין ארע װינקרען םון רער װערט צום
יידישן טעאטעד אין יידישן אקט־אר . רע,־ ״רעקםיקאן״ איז דערי־
בער נישם נאר ײדישע טעאטער־נעשיכמע , נאר אויך ײדישע קירסוד־
נעשייכטע בכרר . עם איז באשערט געװען , אז אונזערע צװ״ ורסנם —
זאמן רײזען און־זרםן זירבערצײײנ — זארן ם # ־ אונז שאםן די
יעקםיקאנען פון ריטעראטור און טעאטעד . דער ײדישער עורם , װאס
האט אז . וי ריב טעאטער , ײארט א םך נעוײינען פון באקענען זיך מימ
ד • ביאנדאםיעס סון די מענטשן , װאם שאםן דאם טעאטער״ .
װ״ליאװ ט ( ןי ( ן א - י \ י י 65 הזו ' 7 ! זס׳ו < £ 11 1 ^ 1 16 / * 7 ״ :
״עם איז אײנגטרעך א ביאנראםישער װערטערבוך םון ארע ,
ויאס זענען איז װערכן עס אח איםן געװען פארבונדן מימ דער
״דישער בינע . די ביאגדאםיעם װענן די רעבעךיקע סענסשן קומען