Seite
לעבן אץ בילד. אבער - זוי זאגט אן אלפ! ײןײש שפדיך
װארט: ״גם זו לטובה״.'
בײ די איבערגאטירלעכע שװערע באדינגונגען, אן
פארטײאישע און געזעלשאפטלעכע אונטערשטיצונגען. אז
דאם איז דערגרײכט געװארן, איז עם א - גרויםער אויפטו.
במשך 10 מאגאטן עגזיםטנץ, האבן מיר כסדר אן איבער־
רײם געזוכט אלע מעגליכקײטן אויכצובעםערן דעם זשור־
נאל. מיר האבן זיך גישט אבגעשטעלט אויף אלע שװע־
ריקײטן און אויף אלע שטרויבלונגען, םײ אויםערלעכע און
םײ פון איגערלעכע גארישע שונאים.
מיראהאבן זיך געװאנדן צו אלע קולטערע אינםטי־
טוציעם, מיר האבן פשוט זיך געבעטן, אז זײ זאלן דעם
אײגציקן-נײ־געשאפענעם ״ײדישן בילדער זשורנאל״ מיט
א פולע האנט אונפזערשטיצן. א.גערופן מיט װארט און
טאט, האט זיך ביז יעצט אויף אונדזער אפעל, נאר
אײגאײגציקע קולטור אויםלעגדישע אינםטיטוציע דער
״א י ק ו ף״ אין אמעריסא, װײטער די איבעריקע האבן גאר
שײגע ברױו געשריבן, אוגח־ געטרײםט און באגריםט.
אבער נישט קוקגדיק דערויף, איז אונדז דאך געלוגגען
דעם שװערן װאגן פון זומפ- ארויםצושלעפן.
יעדן טאג, קומען אן צענדליקער בריװ פון אלע
װעלט־טײלן. וװ אוגךזערע ברודער האבן געפוגען א צײט־
װײליקן מקום־מקלט, ברױו פון אמעריקא, ארץ־ישראל,
דרום־אפריקא, קאגאדע, אױםטראליען. עגגלאנד, פראגק־
רײך, אלע שרײבן מיטן זעלבן נוםחז ״מיר לײנען אײער
״בילרער זשורנאל״. מיר שליגגען יעדעם־ װארט, יעדעם
בילד װאם װערט געדרוקט פון דער שארית־הפליטה,' זײט
געשטארקט פאר אײער מוטיקן אויפטו;״.
און — די באדערפענישן זעגען איבערגעשטיגען די
מעגלעכקײטן♦ עםץאגן די געשעעגישן, דאם ײדישע לעבן
גײט פאראוים. עם אנשטײען נײע שװערע 'פאליטישע
פראבלעמען. דער ײדישער לעזער װיל אלם װיםן, דער
זשורגאל ״ײדישע בילדער״ איחגעװארן א װעלט־מארקע.
אונדזערע אויםלענדישע ברודער י■ װילן אלם װיםן און זען,
װו• אזוי די שארית־הפליטה לעבט און כדי צו קאנען אלע
באפרידיקן, האפן מיר, אז שוין גאר בקרוב, װעלן מיר
גובר זײן אלע טעכנישע און מאטעריעלע שװעריקײטן און
זײן בכוה ארויםצוגעבן די ״ײ ד י ש ע ב י ל ד ע ר״ אין א
בעםערן איגהאלט און אין א גרעםערע אויפלאגע, װאם
זאל באמת אימשטאנד זײן, צו שטײן אויף דער הויך פון
דער שװערע אויפגאבע♦ — צו זײן אין קאנטאקט מיט אלע
ײדישע קיבוצים פון דער גאנצער וןעלט.
שלמה פראנק♦
־־♦ 5 11218 ? 08-2022 £ 11 ס 12 |
.♦ . און. אז דער צוקוגפטיקער היםטאריקער װעט
אנהויבן צו שרײבן די געשיכטע פון דער שארית־הפל טה
נאך דעם גרױםן היטלער־קאטאקליזם. וױ אזוי ײדן פון
פארשידעגע• טויטן־לאגערן, פון אונטערערדישע הײלן -
מענטשן האלבע מתים, פיזיש און גײםטיק צעבראכעגע.
בארויבטע. דערדריקטע. צעטרעטענע ברואים. האבן צוריק
אנגעהויבן צו לעבן♦ - װען דער היםטאריקער װעט װעלן
שילדערן, דעם נײעם פריש געבוירענעם אײראפעאישן יײד,
— װעט ער אגהויבן מיטן פםוק פון אלטן מדרשז ״וכי מה
גשתײר להם לישראל״ - װאם איז דעם ײדן פארבליבן,
״והלא כל מתנות טובות גיטלו מהם״, — אלע גוטע גע־
שאגקן האט מען בײ זײ צוגענומען. ״ואין לנו שױר רק
התורה הזאת״, - אלץ פארגײט, אבער די תורה, דאם
לערנען, דאם געדרוקטע ײדיש װארט, איז דא, בלײבט
אײביק און העט אײביק בלײבן...
שוין אין תחילת פון באנײטן ײדיש לעבן. האט דאם
ײדישע װארט געשפילט א װיכטיקע ראל. באלד אין די
ערשטע טעג װי גאר עם האט זיך צוגויפגעקליבן א ביםל
ײדן, איז גלײך געשאפן געװארן א יה ישע צײטונג ו״ארג־
דזער װעג״) צוזאמען מיט די רעשטלעך אבגעראטעװעטע
ײדן, האבן אויך צוריק אויפגעלעבט די ניצול־געװארענע
ײדישע אותױת 1 לעך, װאם די מערדערישע דײטשן האבן
גישט באוױזן זײ צו פארגיכטן און אויםצונוצן פאר זײערע
טאטאלע קריגם־צװעהז...
נאך דער באפרײאוגג דורך די זיגרײכע ארמייען,
זײגען אגגעקומען זוניקע פרײהײטם־טעג; עם האבן זיך
אפגעפוגען צוי ביםלעך קרויבים, פרײגט, ברורער און
שוועםטער, פון װעלכע מען האט זיך שוין לאנג פון זײ
געהאט מיאש געװען♦ - דאם ײדישע געדרוקטע װארט
האט דא געשפילט א קאלאםאלע ראל פון א בשורה־טובה
אגזאגערן♦ מיט א צאפלדיק הארץ האט יעדער לעבנגע־
בליבעגער ײד, געקויפט די גײע צײטוגג און געשלוגגען
די רשימות פון די אפגעראטעװעטע, װי אױך דאם נײעם
פון.דער ײדישער װעלט.
און יעצט, װען דאם לעבן איז האלב גארמאליזירט
געװארן, װען יעדער פארטײ. ריכטוגג האט שוין איר אײ־
גענעם ארגאן, מיט מער װײניקער געמען פון פארן קריג.
האט אויך געמוזט אויף דער ײדישער גאם באגײט װערן,
דאם װאם עם האט גאך געפעלט. א ײדישער ״במדער
ז ש ו ר נ א ל״♦ אמת איז. עם מוז אפן און אויפריכטיק
דערקלערט װערן, אז די ״ײדישע בילדער״ פעלט גאך פיל,
כדי זײ צו פארךעכגען צום אמאליקן ריגער ״בילדער זשור־
נאל״, װאם האט בארײכערט און באשײגט דאם ײדיש׳י
1 —♦ 6 0218 ? 08-2022 0211 1188211 ^
ץ 68 * 10131 ? ¥1811 \ 26 ״ 01 !)* 6031 13,1 * 1201 ) 2
89841 ־־־ 899184 . 161 . 48-1 .? י 81 ס 12 ??^ 1 ^? 1 , 14021011 ױ 363 120 ? 22 ? 02 £
/ 10422 ? 201402 \. 8 :* 1181161 ( £31 1 ) 33 * 221101
. 168863 ס ,* 61 ( 1331 . 408 7 ( 1 13261 * 1 ? — . 18103 ז\ 1 ס 1 ס* 00311 3131103 * 13101 ס 10 \[ 0 1 ) 126 * 311101 .^
או-ן אדמיד♦ פון די ״ײדישע בילדער , ׳ גרעפעלפינג, בײ מינכען, אירמענפריד, שטר♦ 48 ,
טעל . 899184 - 89841 . — פאסט־טשעק־קאנטא 93366 .
רעדאקטאר און ארײםגעבעח שלמה פראנס
( נעזעצט: דרוקערײ נעבר. גארפינקעל מינכן. _)
רעד.
2